{"id":3602,"date":"2014-03-27T16:01:00","date_gmt":"2014-03-27T13:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dia.edu.az\/?p=3602"},"modified":"2021-03-07T16:06:49","modified_gmt":"2021-03-07T13:06:49","slug":"az%c9%99rbaycanin-tarixi-sansi-olk%c9%99nin-davamli-inkisafi-beyn%c9%99lxalq-t%c9%99skilatlarin-gozu-il%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/arxivl\u0259r\/3602","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi \u015fans\u0131: \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi \u015fans\u0131: \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev mart\u0131n 19-da Novruz bayram\u0131&nbsp;m\u00fcnasib\u0259til\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00fcmumxalq \u015f\u0259nliyind\u0259ki nitqind\u0259 demi\u015fdir: \u201cBiz iqtisadi sah\u0259d\u0259&nbsp;apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z islahatlarla d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 iqtisadi qurumlar\u0131n\u0131n da y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259rin\u0259&nbsp;layiq ola bilmi\u015fik.&nbsp;Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 iqtisadi qurumu olan D\u00fcnya \u0130qtisadi&nbsp;Forumu Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 39-cu yer\u0259 layiq&nbsp;g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu, islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f u\u011furlard\u0131r.\u201d D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n&nbsp;nitqind\u0259 vur\u011fulanm\u0131\u015f bu h\u0259qiq\u0259t art\u0131q bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat v\u0259 ekspertl\u0259rt\u0259r\u0259find\u0259n qeyd edilir. G\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 u\u011furla inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir v\u0259 bu inki\u015faf\u0131n tempi v\u0259 istiqam\u0259ti \u00f6lk\u0259ni bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnya v\u0259 regional lider\u0259\u00e7evirmi\u015fdir. M\u00fcst\u0259qil ekspertl\u0259rin v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 r\u0259smi hesabatlardan ayd\u0131n olur ki, Az\u0259rbaycan s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fir v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fir,&nbsp;insanlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzi durmadan y\u00fcks\u0259lir.<br>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n rektoru,bir s\u0131ra n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n eksperti, akademik Urxan \u018fl\u0259kb\u0259rovun&nbsp;Az\u0259rTAc-\u0131n sifari\u015fi il\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n tarixi \u015fans\u0131: \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131&nbsp;beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259\u201d m\u0259qal\u0259si \u00f6lk\u0259nin qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rin beyn\u0259lxalq&nbsp;t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n v\u0259 m\u0259qal\u0259d\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015f bir \u00e7ox m\u0259lumatlar beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131nr\u0259smi hesabatlar\u0131na \u0259saslan\u0131r v\u0259 indiy\u0259d\u0259k milli m\u0259tbuatda az i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Az\u0259rTAc m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir.<br>Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n haz\u0131rk\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u00f6z\u0259lliyi ondad\u0131r ki, son ill\u0259r x\u00fcsusil\u0259&nbsp;intensivl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 boyu u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n infrastruktur layih\u0259l\u0259ri,&nbsp;yarad\u0131lan yeni s\u0259naye, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 xidm\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u0259n m\u00fcasir&nbsp;texnologiyalara \u0259saslan\u0131r. \u00c7ox \u00f6n\u0259mlidir ki, bu innovativ texnologiyalar\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 t\u0259tbiqi yaln\u0131z istehsal v\u0259 xidm\u0259t sah\u0259l\u0259rini deyil, eyni zamanda, olduqca&nbsp;b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan planla\u015fd\u0131rma v\u0259 idar\u0259etm\u0259 prosesl\u0259rini d\u0259 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u0259sas\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi u\u011furlu inki\u015faf&nbsp;strategiyas\u0131, bu istiqam\u0259td\u0259 q\u0259bul edil\u0259n v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0259rarlar durur.&nbsp;Uzunm\u00fcdd\u0259tli davaml\u0131 inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab ver\u0259n insan&nbsp;potensial\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131, \u00f6lk\u0259nin z\u0259ngin t\u0259bii ehtiyatlar\u0131ndan olan \u201cqara q\u0131z\u0131l\u0131n\u201d&nbsp;insan kapital\u0131na \u00e7evrilm\u0259si, u\u011furlu t\u0259r\u0259qqinin t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259nb\u0259yi olan bu&nbsp;s\u0259rv\u0259tin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259si y\u00fcks\u0259k h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 nail olunmas\u0131n\u0131n \u0259sas amilikimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<br>\u0130nnovativ t\u0259r\u0259qqinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n insan potensial\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n&nbsp;v\u0259 bu prosesin u\u011furlu olmas\u0131n\u0131 d\u00fcnyada q\u0259bul olunmu\u015f standartlara g\u00f6r\u0259, beyn\u0259lxalq&nbsp;t\u0259\u015fkilatlar \u00fc\u00e7 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin t\u0259hlili \u0259sas\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r. BMT,&nbsp;D\u00fcnya Bank\u0131, dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, n\u00fcfuzlu elmi-analitik m\u0259rk\u0259zl\u0259r bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259,ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u0259halinin sa\u011flam v\u0259 bilikli olmas\u0131n\u0131 aid edirl\u0259r v\u0259 bu iki amili u\u011furlu inki\u015faf\u0131n&nbsp;\u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259ri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. Hesab edilir ki, yaln\u0131z bu iki istiqam\u0259td\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olundu\u011fu halda h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin \u0259halisi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc amil olan u\u011furlu v\u0259 davaml\u0131&nbsp;iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259 v\u0259 bunlar\u0131n n\u0259tic\u0259si kimi h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131na,&nbsp;sosial probleml\u0259rin layiqli s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259llin\u0259 nail ola bil\u0259rl\u0259r. Az\u0259rbaycanda busiyas\u0259tin ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 sa\u011flam v\u0259 y\u00fcks\u0259k bilik v\u0259 bacar\u0131\u011fa malik olan yeni n\u0259slin formala\u015fmas\u0131v\u0259 eyni zamanda formala\u015fm\u0131\u015f n\u0259slin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u00f6vl\u0259t qulluq\u00e7ular\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif&nbsp;s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259nl\u0259rin yenid\u0259n haz\u0131rlanmas\u0131, onlar\u0131n fasil\u0259siz t\u0259dris v\u0259&nbsp;t\u0259liml\u0259r\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si biliy\u0259 \u0259saslanan inki\u015faf sah\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna bir misal kimi \u00f6lk\u0259d\u0259 son ill\u0259rd\u0259 minl\u0259rl\u0259 yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin tikilm\u0259si v\u0259 yenid\u0259n&nbsp;qurulmas\u0131n\u0131, onlar\u0131n m\u00fcasir t\u0259dris proqramlar\u0131 v\u0259 avadanl\u0131qla t\u0259chiz edilm\u0259sini&nbsp;g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 h\u0259m d\u00f6vl\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259dirl\u0259r. \u0130ctimai birlikl\u0259r aras\u0131nda \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tini u\u011furla davam etdir\u0259n v\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan Fondun f\u0259aliyy\u0259ti x\u00fcsusi qeyd edilm\u0259lidir. Fondun prezidenti, UNESCO v\u0259 \u0130SESCO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi, Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Mehriban \u018fliyevan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u201cYenil\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycana yeni m\u0259kt\u0259b\u201d, x\u00fcsusi qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan \u0259hali qruplar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r, dig\u0259r m\u0259qs\u0259dli layih\u0259l\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n f\u0259aliyy\u0259tin yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259 n\u00fcmun\u0259sidir. T\u0259hsil il\u0259 b\u0259rab\u0259r, \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 olimpiya kompleksl\u0259ri, stadionlar v\u0259 dig\u0259r idman obyektl\u0259ri, eyni zamanda, tibb sah\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259xanalarla yana\u015f\u0131, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan \u0259n m\u00fcasir diaqnostika v\u0259 tibbi-profilaktik m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259halinin sa\u011flam v\u0259 bilikli olmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 son on ild\u0259 adam ba\u015f\u0131na \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artmas\u0131 \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u011furlu olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. T\u0259biidir ki, n\u0259tic\u0259d\u0259 BMT-nin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 art\u0131q 2010-cu ild\u0259n insan potensial\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r qrupuna aid olunmu\u015fdur. O zamana q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan bu istiqam\u0259td\u0259 orta n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r qrupuna daxil idi.<br>\u00d6lk\u0259d\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f y\u00fcks\u0259k nailiyy\u0259tl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sinin t\u0259m\u0259lind\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin u\u011furla inki\u015faf etdirdiyi innovativ idar\u0259etm\u0259 texnologiyalar\u0131 durur. Bu texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n \u0259n r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131, s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 sabit inki\u015faf ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda yer almaqdad\u0131r, bundan sonra da keyfiyy\u0259tli iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 nail olma\u011f\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn daha y\u00fcks\u0259k h\u0259yat standartlar\u0131 t\u0259min etm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus inki\u015faf modeli ortaya qoyulub. H\u0259min model ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin ba\u015fl\u0131ca ideyas\u0131 \u2013 daim yenil\u0259\u015f\u0259n intellektual idar\u0259etm\u0259y\u0259 \u0259saslanan c\u0259miyy\u0259tin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131na k\u00f6kl\u0259nib. Dan\u0131lmaz faktd\u0131r ki, elmi bilikl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259yin a\u00e7ar\u0131, texnologiyalar is\u0259 iqtisadi t\u0259r\u0259qqinin h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sidir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259m\u0259r\u0259li d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyinin t\u0259m\u0259lind\u0259 d\u0259 m\u0259hz elm v\u0259 texnologiyalar, bilik iqtisadiyyat\u0131, elmtutumlu istehsal\u0131n h\u0259v\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si, eyni zamanda, r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131&nbsp;elmi-intellektual insan potensial\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si, bir s\u00f6zl\u0259, innovativmodernl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 transformasiya amili dayan\u0131r. \u0130nki\u015faf vektorunu t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259n, h\u0259qiqi&nbsp;\u201cinnovativ s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u201d ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdir\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck tarixi \u015fans\u0131 s\u00fckan\u0131 arxas\u0131nda&nbsp;\u00f6lk\u0259nin prioritetl\u0259rini h\u0259r bir zaman k\u0259siyind\u0259 d\u00fczg\u00fcn s\u0131ralaya bil\u0259n, s\u00f6z\u00fcged\u0259n&nbsp;\u201cinnovativ s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn vacib vasit\u0259 rolunu oynayan d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131n\u0131 milli s\u0259viyy\u0259y\u0259&nbsp;qald\u0131rma\u011fa, onlar\u0131n icras\u0131nda v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin v\u0259 f\u0259rdi sektorun f\u0259al i\u015ftirak\u0131na&nbsp;m\u00fcv\u0259ff\u0259q olan, milli proqramlar\u0131 qlobal maraqlara v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri prioritetl\u0259r\u0259&nbsp;uy\u011fun planla\u015fd\u0131ran Prezident \u0130lham \u018fliyev kimi bir liderin durmas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 yana\u015fma \u00f6lk\u0259nin q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir v\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259r art\u0131q bir \u00e7ox n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f r\u0259smi hesabatlarda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, Az\u0259rbaycanda sistemli v\u0259 ard\u0131c\u0131l islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6t\u0259n ill\u0259rd\u0259 iqtisadiyyat\u0131n v\u0259 ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olunub, \u00f6lk\u0259 keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni modernl\u0259\u015fm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015fl\u0131ca prioritetl\u0259ri \u00e7ox\u015fax\u0259li, s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 innovativ iqtisadiyyat\u0131n formala\u015fmas\u0131na \u0259saslanaraq sosial sah\u0259d\u0259 \u00f6nl\u0259yici&nbsp;inki\u015faf trendinin t\u0259min olunmas\u0131, \u0259halinin rifah\u0131n\u0131n qabaqc\u0131l beyn\u0259lxalq standartlara&nbsp;\u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.Az\u0259rbaycan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131nda \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irdiyi neft strategiyas\u0131 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, 1994-c\u00fc ild\u0259 \u00ab \u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u00bbnin imzalanmas\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n \u00fcmumi daxili m\u0259hsul (\u00dcDM), al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti pariteti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, 1995-ci ild\u0259ki 250 AB\u015e dollar\u0131ndan D\u00fcnya Bank\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rc edilmi\u015f son m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 10 900 AB\u015e dollar\u0131nad\u0259k art\u0131b v\u0259 h\u0259min t\u0259\u015fkilat\u0131n proqnozlar\u0131na g\u00f6r\u0259 yen\u0259 d\u0259 artmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, olduqca y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricidir v\u0259 neft sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq iqtisadiyyatda qeyri-neft sektorunun pay\u0131n\u0131n daim artmas\u0131n\u0131n parlaq t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00c7ox \u00f6n\u0259mlidir ki, bu k\u0259miyy\u0259t art\u0131m\u0131 keyfiyy\u0259t art\u0131m\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Haz\u0131rda modernl\u0259\u015fm\u0259nin iqtisadi bazisini formala\u015fd\u0131ran Az\u0259rbaycan suveren d\u00f6vl\u0259t kimi, art\u0131q yeni tarixi v\u0259 iqtisadi \u015f\u0259raitd\u0259 iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 probleml\u0259rini h\u0259ll edir, prinsipial bax\u0131mdan yeni olan, iqtisadi s\u0259rb\u0259stliy\u0259, d\u00fcnya t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sistemin\u0259 inteqrasiyaya y\u00f6n\u0259lmi\u015f iqtisadiyyat qurur. \u00d6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n u\u011furlu iqtisadi \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 siyas\u0259tinin prioritetl\u0259ri innovativ m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 bu prosesd\u0259 b\u0259rpaolunan t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n istifad\u0259sidir.<br>M\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n r\u0259smi hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan b\u0259zi\u00a0sah\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n XXI \u0259srin \u0259sas prioriteti olan iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf\u0131n\u00a0planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 edilm\u0259sinin bir s\u0131ra istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etmi\u015f,bir s\u0131ra Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini bel\u0259 gerid\u0259 qoyur. Qeyd edildiyi kimi, bu u\u011furlar d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fl\u0131ca prioriteti say\u0131lan \u00e7a\u011fda\u015f n\u0259sill\u0259rin rifah\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin inki\u015faf imkanlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmayan davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 idar\u0259 edilm\u0259sin\u0259 aiddir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda bu istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin u\u011furlar\u0131 bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f hesabatlarda da \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<br>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, son on ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00dcDM-nin h\u0259r bir vahidinin istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn enerji s\u0259rfiyyat\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 azal\u0131b. Bu is\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf, \u201cya\u015f\u0131l iqtisadiyyat\u201d\u0131n v\u0259 ekoloji sivilizasiyaya ke\u00e7idin \u0259n \u00f6n\u0259mli g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n say\u0131lan b\u0259rpa olunan v\u0259 b\u0259rpa olunmayan ehtiyatlar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, BMT t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259klif edilmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada q\u0259bul olunmu\u015f davaml\u0131 inki\u015faf v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si s\u0259viyy\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n g\u00f6st\u0259ricil\u0259r m\u00f6vcuddur. Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biri v\u0259 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tlisi enerjinin h\u0259r bir vahidinin istifad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u0259naye, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rsah\u0259sind\u0259 istehsal olunan m\u0259hsulun d\u0259y\u0259ridir. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n bel\u0259 g\u00f6st\u0259ricinin se\u00e7imi bir t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sind\u0259nx\u0259b\u0259r verir. \u0130nki\u015fafda y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici, eyni zamanda, idar\u0259etm\u0259 v\u0259 istehsalda innovativ texnologiyalar\u0131n istifad\u0259sinin indikatorudur. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, enerjid\u0259n daha az istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 daha y\u00fcks\u0259k iqtisadi n\u0259tic\u0259nin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa prioritet olan, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259nsammitl\u0259rd\u0259 m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Beyn\u0259lxalq m\u00fcqayis\u0259l\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k, qabaqc\u0131l t\u0259cr\u00fcb\u0259nin yay\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan t\u0259hlill\u0259rd\u0259 enerji vahidi kimi bir kiloqram neftd\u0259 olan enerjinin ekvivalenti g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr,istehsal olunan m\u0259hsul v\u0259 yaxud xidm\u0259tin qiym\u0259ti is\u0259 AB\u015e dollar\u0131 il\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Enerji ekvivalenti kimi bir kiloqram neftin se\u00e7ilm\u0259sinin bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 ondad\u0131r ki, bir bareld\u0259 t\u0259xmin\u0259n 136 kiloqrama yax\u0131n neft olur, onun kiloqram\u0131n\u0131n qiym\u0259ti is\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada eyni olur v\u0259 h\u0259r zaman \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259llidir. Bu is\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcqayis\u0259l\u0259r aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u00f6n\u0259mlidir. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00f6st\u0259rici beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n hesablan\u0131b. D\u00fcnya Bank\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yay\u0131lan m\u0259lumatlara v\u0259 d\u0259rc edilmi\u015f r\u0259smi hesabatlara \u0259sas\u0259n, bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 miqdarca h\u0259r 1 kiloqram neftd\u0259 olan enerjinin istifad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 2011-ci ild\u0259 d\u0259y\u0259ri\u00a07,22 AB\u015e dollar\u0131 olan m\u0259hsul istehsal olunub v\u0259 yaxud xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rilib. O da qeyd\u00a0edilm\u0259lidir ki, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n hesabatlar\u0131 bir qayda olaraq gecikir v\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan zaman il\u0259\u00a0\u0259laq\u0259dard\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn 2011-ci ili xarakteriz\u0259 ed\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259r son m\u0259lumatlara aiddir v\u0259 2013-c\u00fc ilin sonunda d\u0259rc edilib. N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nsa ki, D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n r\u0259smi hesabatlar\u0131nda Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bu r\u0259q\u0259m 2004-c\u00fc ild\u0259 yaln\u0131z 2,26 AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi, ayd\u0131n olur ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 3 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r (\u015e\u0259kil 1). \u015e\u0259kil 1-d\u0259 m\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131, bu g\u00f6st\u0259rici d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015fdir. \u015e\u0259kild\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0259g\u0259r 2004-c\u00fc ild\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n vacib \u015f\u0259rti olan bu g\u00f6st\u0259rici bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n orta g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n 2 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox gerid\u0259 idis\u0259, art\u0131q 2009-cu ild\u0259 \u00f6lk\u0259 orta d\u00fcnya g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini \u00fcst\u0259l\u0259di v\u0259 haz\u0131rda bu f\u0259rq h\u0259r il Az\u0259rbaycan\u0131n xeyrin\u0259 artmaqdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-2 wp-block-gallery-1 wp-block-gallery columns-1 is-cropped\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img width=\"640\" height=\"411\" src=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/4-10.jpg\" alt=\"\" data-id=\"3606\" data-full-url=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/4-10.jpg\" data-link=\"https:\/\/dia.edu.az\/?attachment_id=3606\" class=\"wp-image-3606\" srcset=\"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/4-10.jpg 640w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/4-10-300x193.jpg 300w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/4-10-300x193@2x.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259kil 1. Az\u0259rbaycan v\u0259 d\u00fcnyada miqdarca 1 kq neftd\u0259 olan enerji hesab\u0131na istehsal&nbsp;edilmi\u015f \u00dcDM-nin d\u0259y\u0259ri, AB\u015e dollar\u0131 v\u0259 AQP (Al\u0131c\u0131l\u0131q qabilliyy\u0259ti pariteti) il\u0259 (M\u0259nb\u0259:&nbsp;World Development Indicators &amp; Global Development Finance, Worldbank.org\/data, 2013).<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya Bank\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259hlill\u0259r v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f\u00a0r\u0259smi hesabatlarda Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131, d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n neft v\u0259 qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rinin d\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri t\u0259qdim olunur. \u015e\u0259kil 2-d\u0259 m\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn davaml\u0131 inki\u015faf\u0131\u00a0s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n bu g\u00f6st\u0259ricinin t\u0259hlili ayr\u0131ca 2003-c\u00fc v\u0259 2011-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259qdim olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-4 wp-block-gallery-3 wp-block-gallery columns-1 is-cropped\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img width=\"640\" height=\"342\" src=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-7.jpg\" alt=\"\" data-id=\"3609\" data-full-url=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-7.jpg\" data-link=\"https:\/\/dia.edu.az\/?attachment_id=3609\" class=\"wp-image-3609\" srcset=\"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-7.jpg 640w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-7-300x160.jpg 300w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-7-300x160@2x.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259kil 2. Neft v\u0259 qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 miqdarca 1 kq neftd\u0259 olan enerji hesab\u0131na&nbsp;istehsal olunmu\u015f \u00dcDM-nin d\u0259y\u0259ri, AB\u015e dollar\u0131 v\u0259 AQP (Al\u0131c\u0131l\u0131q qabilliyy\u0259tipariteti) il\u0259(M\u0259nb\u0259:http:\/\/search.worldbank.org\/data qterm=GDP+per+unit+of+energy+&nbsp;use&amp;language=EN&amp;format=)<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f bu \u015f\u0259kild\u0259n ayd\u0131n olur ki, 2003-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Republikas\u0131 enerjinin davaml\u0131 inki\u015faf namin\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda sondan ikinci yeri tuturdu v\u0259 o zaman bu g\u00f6st\u0259riciy\u0259 g\u00f6r\u0259 bizim \u00f6lk\u0259d\u0259n gerid\u0259 yaln\u0131z T\u00fcrkm\u0259nistan yer alm\u0131\u015fd\u0131. Haz\u0131rda d\u0259rc olunmu\u015f 2011-ci il\u0259 aid m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan siyah\u0131n\u0131n sondan ikinci yerind\u0259n siyah\u0131n\u0131n ba\u015fdan ikinci yerin\u0259 s\u0131\u00e7ram\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ndi Az\u0259rbaycanda bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f nailiyy\u0259t \u0259ks\u0259r neft v\u0259 qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n daha y\u00fcks\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n g\u00f6st\u0259riciy\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259miz yaln\u0131z Norve\u00e7d\u0259n geri qal\u0131r. Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259r 1 kiloqram neftd\u0259 olan enerji miqdar\u0131n\u0131n istifad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 istehsal olunmu\u015f m\u0259hsul&nbsp;v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin d\u0259y\u0259ri 10,0 AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<br>Bu m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan davaml\u0131 inki\u015faf istiqam\u0259tind\u0259 inamlair\u0259lil\u0259m\u0259kd\u0259dir. Enerji istifad\u0259sinin s\u0259m\u0259r\u0259liliyi 2003-c\u00fc ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2011-ci&nbsp;ild\u0259 3 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00f6st\u0259ril\u0259n dinamikan\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq tam inamla qeyd&nbsp;etm\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycanda enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259rinin&nbsp;h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 daha y\u00fcks\u0259k nailiyy\u0259tl\u0259r qazan\u0131lm\u0131\u015fdir.<br>Davaml\u0131 inki\u015faf sah\u0259sind\u0259 u\u011furlu idar\u0259etm\u0259nin dig\u0259r bir g\u00f6st\u0259ricisi d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n geni\u015f t\u0259dqiq edilm\u0259kd\u0259dir. Bu g\u00f6st\u0259rici \u00dcDM-d\u0259 h\u0259r bir min AB\u015e dollar d\u0259y\u0259ri olan m\u0259hsul v\u0259 ya xidm\u0259tin istehsal\u0131na s\u0259rf edilmi\u015f enerjinin miqdar\u0131d\u0131r. Mahiyy\u0259tc\u0259 eyni m\u0259na da\u015f\u0131yan bu g\u00f6st\u0259rici \u00dcDM-nin artmas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 innovativ inki\u015faf\u0131n n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259min olunmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. C\u0259dv\u0259ld\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmi\u015fdir. M\u00fcqayis\u0259l\u0259r iki d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 edir: 2000-ci v\u0259 2010-cu ill\u0259ri. C\u0259dv\u0259ld\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu g\u00f6st\u0259riciy\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan 2010-cu ild\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda&nbsp;davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n bu g\u00f6st\u0259ricisin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259rtsiz liderliy\u0259 nail olub v\u0259 bu liderliyi saxlamaqdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>O da qeyd edilm\u0259lidir ki, 2000-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda bu g\u00f6st\u0259rici \u0259ks\u0259r X\u0259z\u0259ryan\u0131&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n gerid\u0259 idi. O zaman Az\u0259rbaycan davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n bu \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli&nbsp;g\u00f6st\u0259ricisin\u0259 g\u00f6r\u0259 yaln\u0131z T\u00fcrkm\u0259nistandan ir\u0259lid\u0259 idi. C\u0259dv\u0259ld\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015f&nbsp;m\u0259lumatlar 2010-cu il il\u0259 m\u0259hdudla\u015fsa da, BMT-nin v\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n son m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir v\u0259 2013-c\u00fc il 1 iyul tarixin\u0259 olan v\u0259ziyy\u0259ti s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirir. O da qeyd edilm\u0259lidir ki, m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259n b\u00fct\u00fcn X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r neft v\u0259 qaz ixrac\u00e7\u0131lar\u0131 kimi m\u0259lumdurlar v\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131n qiym\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnya bazar\u0131nda d\u0259yi\u015fm\u0259si b\u00fct\u00fcn bu&nbsp;\u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259xmin\u0259n eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir edir.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259dv\u0259l. X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 2000-ci v\u0259 2010-cu ill\u0259rd\u0259 d\u0259y\u0259ri 1000 AB\u015e dollar\u0131 olan \u00dcDM-nin istehsal\u0131na s\u0259rf edil\u0259n enerji (neft ekvivalenti, kq, m\u0259lumat 1 iyul 2013 il\u0259 aiddir)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td>&nbsp;\u00d6lk\u0259<\/td><td>&nbsp;2000-ci il<\/td><td>&nbsp;2010-cu il<\/td><td>S\u0259m\u0259r\u0259liyin art\u0131m\u0131, %<\/td><\/tr><tr><td>&nbsp;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131<\/td><td>570<\/td><td>147<\/td><td>387<\/td><\/tr><tr><td>&nbsp;\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131<\/td><td>251<\/td><td>278<\/td><td>&#8211;<\/td><\/tr><tr><td>&nbsp;Qazax\u0131stan<\/td><td>443<\/td><td>421<\/td><td>105<\/td><\/tr><tr><td>&nbsp;Rusiya Federasiyas\u0131<\/td><td>491<\/td><td>348<\/td><td>141<\/td><\/tr><tr><td>&nbsp;T\u00fcrkm\u0259nistan<\/td><td>808<\/td><td>575<\/td><td>140<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: mdgs.un.org\/unsd\/mdg\/SeriesDetail.aspx?srid=648<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259dv\u0259ld\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, on il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda enerji istifad\u0259sinin s\u0259m\u0259riliyi&nbsp;3,5 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r. Bu art\u0131m tempi regionun he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259&nbsp;edilm\u0259mi\u015fdir. Az\u0259rbaycandan sonra g\u00f6st\u0259ril\u0259n istiqam\u0259td\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 Rusiya<\/p>\n\n\n\n<p>Federasiyas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan nail olmu\u015flar ki, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 art\u0131m tempi, m\u00fcvafiq olaraq,141 v\u0259 140 faiz t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu r\u0259q\u0259m 387 faiz t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<br>\u00d6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n siyas\u0259tin sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc olmas\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259nh\u0259r zaman qeyd edilm\u0259kd\u0259dir. \u00d6lk\u0259nin artan iqtisadi imkanlar\u0131 sosial siyas\u0259tin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir. \u018fhalinin rifah\u0131n\u0131n artmas\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r v\u0259 \u00f6z \u0259ksini \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n, ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n g\u0259lirl\u0259rinin, pensiyalar\u0131n v\u0259 dig\u0259r m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin artmas\u0131nda tapm\u0131\u015fd\u0131r. Yoxsullu\u011fun 49 faizd\u0259n 5,3 faiz\u0259 enm\u0259si d\u0259 bu siyas\u0259tin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u011furlu olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Bununla yana\u015f\u0131, bizim elmi v\u0259 d\u00f6vri m\u0259tbuatda az m\u00fczakir\u0259 edil\u0259n, lakin beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n hesabatlar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tapan Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu sosial siyas\u0259t\u0259 aid dig\u0259r m\u0259lumatlar\u0131 da t\u0259qdim olunmaqdad\u0131r. Buna misal olaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 u\u011furlu sosial inki\u015fafa y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f siyas\u0259td\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259n dig\u0259r bir indikator kimi \u00abkvintil g\u0259lir \u0259msal\u0131n\u0131\u00bb g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Kvintil g\u0259liri h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259 v\u0259 ya \u0259razinin \u0259halisinin be\u015fd\u0259 birinin (20%) g\u0259lirl\u0259rini s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirir. Qruplar \u00fczr\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r al\u0131nark\u0259n \u0259halinin adamba\u015f\u0131na s\u0259r\u0259ncamda qalan g\u0259lirl\u0259ri artan qaydada d\u00fcz\u00fcl\u0259r\u0259k saya g\u00f6r\u0259 5 b\u0259rab\u0259r 20 faizlik qrup yarad\u0131l\u0131r. Bu zaman birinci kvintil\u0259 \u0259n az g\u0259lirl\u0259ri olanlar, be\u015finci kvintil\u0259 is\u0259 \u0259n \u00e7ox g\u0259lirl\u0259ri olanlar d\u00fc\u015f\u00fcr. Sonra is\u0259 20 faiz \u0259n z\u0259ngin qrupda orta adamba\u015f\u0131 g\u0259lirin 20 faiz \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirl\u0259ri olanlar\u0131n orta g\u0259lirin ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259diyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Hesab olunur ki, arada qalan 60 faiz \u0259halinin g\u0259liri orta kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. \u018fn z\u0259ngin v\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirl\u0259ri olan 20 faiz \u0259halinin orta g\u0259lirl\u0259ri aras\u0131nda nisb\u0259t n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 az olarsa, bu, \u00f6lk\u0259nin iqtisadi imkanlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, sosial siyas\u0259tin y\u00fcks\u0259k\u00a0s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. \u015e\u0259kil 3-d\u0259 BMT t\u0259r\u0259find\u0259n 2013-c\u00fc ild\u0259 d\u0259rc edilmi\u015f m\u0259lumatlar t\u0259qdim edilmi\u015fdir. \u015e\u0259kild\u0259n ayd\u0131n olur ki, haz\u0131rda d\u00fcnyada kvintil \u0259msal\u0131n\u0131n \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri, y\u0259ni sosial bax\u0131mdan \u0259n u\u011furlu siyas\u0259t \u015eimali Avropan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 Norvec, Finlandiya v\u0259 \u0130sve\u00e7 aiddir ki,bunlarda kvintil \u0259msal\u0131 3 il\u0259 4 aras\u0131ndad\u0131r. Bu o dem\u0259kdir ki, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin 20 faiz \u0259n z\u0259ngin t\u0259b\u0259q\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin orta adamba\u015f\u0131 g\u0259liri 20 faiz \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirl\u0259ri olan t\u0259b\u0259q\u0259nin orta g\u0259lirind\u0259n yaln\u0131z 3-4 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. BMT-nin h\u0259min hesabatda d\u0259rc etdiyi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda bu r\u0259q\u0259m 5,3 t\u0259\u015fkil edir v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 g\u00fccl\u00fc sosial siyas\u0259tin olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Bu istiqam\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u015eimali Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n gerid\u0259dirs\u0259, eyni zamanda, bir s\u0131ra dig\u0259r inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fcst\u0259l\u0259yir (\u015e\u0259kil 3). Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rini (\u0130taliya, \u0130spaniya, Yunan\u0131stan v\u0259 s.), b\u0259zi MDB \u00fczvl\u0259rini,\u0130sraili, AB\u015e-\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. \u018fn yoxsul v\u0259 \u0259n varl\u0131 kvintilin g\u0259lirl\u0259rinin nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259,\u00a0Az\u0259rbaycan \u015f\u0259kild\u0259n d\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0259halinin h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 gir\u0259 bil\u0259c\u0259k durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-6 wp-block-gallery-5 wp-block-gallery columns-1 is-cropped\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img width=\"640\" height=\"363\" src=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/6-6.jpg\" alt=\"\" data-id=\"3612\" data-full-url=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/6-6.jpg\" data-link=\"https:\/\/dia.edu.az\/?attachment_id=3612\" class=\"wp-image-3612\" srcset=\"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/6-6.jpg 640w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/6-6-300x170.jpg 300w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/6-6-300x170@2x.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259kil 3. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 kvintil g\u0259lirinin \u0259msal\u0131 (M\u0259nb\u0259: Human Development Report, New York, UNDP, 2013) \u00d6lk\u0259 daxilind\u0259 g\u0259lirl\u0259rin \u0259dal\u0259tli b\u00f6l\u00fcnm\u0259si s\u0259viyy\u0259si v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259si dig\u0259r \u00fcsullarla qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Bu \u00fcsullardan biri v\u0259 geni\u015f istifad\u0259 edil\u0259ni Cini \u018fmsal\u0131n\u0131n hesablanmas\u0131na \u0259saslan\u0131r. Cini \u018fmsal\u0131 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 g\u0259lirl\u0259rin ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r,yaxud ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 aras\u0131nda \u0259dal\u0259tli paylanmas\u0131n\u0131 xarakteriz\u0259 edir. Bu \u0259msal\u0131n qiym\u0259ti 0 (tam b\u0259rab\u0259rlik) \u2013 100 aras\u0131nda (k\u0259skin qeyri-b\u0259rab\u0259rlik) d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. Cini \u018fmsal\u0131n\u0131n qiym\u0259ti n\u0259z\u0259ri bax\u0131mdan m\u00fcmk\u00fcn olan tam b\u0259rab\u0259rlik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 g\u0259lirl\u0259rin faktiki m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n paylanmas\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. BMT-nin beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 2013-c\u00fc il\u0259 aid olan hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Cini \u018fmsal\u0131n\u0131n qiym\u0259ti 33,7 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. M\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259xmin\u0259n 22 il \u00f6nc\u0259 b\u0259rpa etmi\u015f \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu, kifay\u0259t d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricidir. Az\u0259rbaycanda Cini \u018fmsal\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259ri \u0130taliya (36,0), \u0130spaniya (34,7), \u0130srail (39,2), T\u00fcrkiy\u0259 (39,0), Yunan\u0131stan (34,3) v\u0259 bir s\u0131ra inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 yax\u0131nd\u0131r&nbsp;(M\u0259nb\u0259<a href=\"http:\/\/www.undp.org\/https:\/\/dia.edu.az\/az\/content\/dam\/philippines\/docs\/HDR\/HDR2013%20Report%20English.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">http:\/\/www.undp.org\/https:\/\/dia.edu.az\/az\/content\/dam\/philippines\/docs\/HDR\/HDR2013%20Report%20English.pdf<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin Az\u0259rbaycan\u0131n bu r\u0259q\u0259mi daha da azaltmaq v\u0259 g\u0259lirl\u0259rin paylanmas\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131na \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn real imkanlar\u0131 m\u00f6vcuddur. Regionlar\u0131n v\u0259 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f proqramlar, \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n, t\u0259qa\u00fcd v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin m\u00fct\u0259madi art\u0131r\u0131lmas\u0131 bu m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t edir.<br>D\u00f6vl\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011fur v\u0259 inki\u015faf perspektivl\u0259ri, qazan\u0131lm\u0131\u015f nailiyy\u0259tl\u0259rin davaml\u0131 olmas\u0131, ilk&nbsp;n\u00f6vb\u0259d\u0259, onu y\u00f6nl\u0259ndir\u0259c\u0259k yeni idar\u0259etm\u0259 paradiqmas\u0131na, m\u00fcasir sosial reall\u0131qlara cavab ver\u0259n kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min kadrlar h\u0259yatda v\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 haz\u0131r olmal\u0131, bir \u00e7ox hallarda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri qabaqlamal\u0131, bir n\u00f6v \u201cd\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin b\u0259l\u0259d\u00e7isi\u201d rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259lidirl\u0259r. Bu ger\u00e7\u0259klikl\u0259rin fonunda Az\u0259rbaycanda idar\u0259etm\u0259 ixtisaslar\u0131na mara\u011f\u0131n b\u00f6y\u00fck olmas\u0131 \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u00fcsb\u0259t fakt kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki, m\u0259hz maraq v\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 g\u00f6st\u0259ril\u0259n ixtisaslara \u0259n yax\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n q\u0259bulu il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, 2013-2014-c\u00fc t\u0259dris ili \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda&nbsp;D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq ixtisaslar\u0131na q\u0259bul olunan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin&nbsp;9,3 faizi Prezident t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fcl\u0259ridir. Bu, respublika \u00fczr\u0259 uy\u011fun g\u00f6st\u0259ricid\u0259n (0,3%)&nbsp;31 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n \u201cinnovativ s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min&nbsp;haz\u0131rlayacaq potensial\u0131 vard\u0131r. Onlar\u0131n formala\u015fmas\u0131, h\u0259m d\u0259 h\u0259yatdan d\u0259rs almalar\u0131&nbsp;\u00fc\u00e7\u00fcn Prezident \u0130lham \u018fliyevin timsal\u0131nda h\u0259qiqi lider v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131ran,&nbsp;y\u00f6nl\u0259ndir\u0259n \u0259sl r\u0259hb\u0259r \u00f6rn\u0259yi d\u0259 vard\u0131r. Bu da Az\u0259rbaycan\u0131 2020-ci ild\u0259n sonrak\u0131&nbsp;h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131racaq idar\u0259etm\u0259 kadrlar\u0131n\u0131n tarixi \u015fans\u0131 kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259lidir.Az\u0259rbaycan\u0131n sabah\u0131 namin\u0259 bu \u015fans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k z\u0259ruridir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Urxan \u018fl\u0259kb\u0259rov<\/em><\/strong><br><strong><em>akademik, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/em><\/strong><br><strong><em>yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n rektoru<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi \u015fans\u0131: \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev mart\u0131n 19-da Novruz bayram\u0131&nbsp;m\u00fcnasib\u0259til\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00fcmumxalq \u015f\u0259nliyind\u0259ki nitqind\u0259 demi\u015fdir: \u201cBiz iqtisadi sah\u0259d\u0259&nbsp;apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z islahatlarla d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 iqtisadi qurumlar\u0131n\u0131n da y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259rin\u0259&nbsp;layiq ola bilmi\u015fik.&nbsp;Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 iqtisadi qurumu olan D\u00fcnya \u0130qtisadi&nbsp;Forumu Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 39-cu yer\u0259 layiq&nbsp;g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu, islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":3603,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[137],"tags":[197,192,189,191,190],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3602"}],"collection":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3602"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3602\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}