{"id":12980,"date":"2015-02-25T11:40:00","date_gmt":"2015-02-25T08:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dia.edu.az\/?p=12980"},"modified":"2021-03-17T11:41:47","modified_gmt":"2021-03-17T08:41:47","slug":"az%c9%99rbaycana-qarsi-sumqayit-t%c9%99xribati-qriqoryanin-isi-adli-monoqrafiyasinin-t%c9%99qdimati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/arxivl\u0259r\/12980","title":{"rendered":"\u201cAz\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 Sumqay\u0131t t\u0259xribat\u0131. Qriqoryan\u0131n i\u015fi\u201d adl\u0131 monoqrafiyas\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cAz\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 Sumqay\u0131t t\u0259xribat\u0131. Qriqoryan\u0131n i\u015fi\u201d adl\u0131 monoqrafiyas\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131<\/strong><br><em>Fev 25 , 2015 &#8211; 03:22<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Fevral\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131nda (D\u0130A) Az\u0259rbaycan Televiziya v\u0259 Radio Verili\u015fl\u0259ri\u201d Qapal\u0131 S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin (QSC) s\u0259dr m\u00fcavini, tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist \u0130brahim M\u0259mm\u0259dovun \u201cAz\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 Sumqay\u0131t t\u0259xribat\u0131. Qriqoryan\u0131n i\u015fi\u201d adl\u0131 monoqrafiyas\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilib.<br>Akademiyan\u0131n rektoru, akademik Urxan \u018fl\u0259kb\u0259rov t\u0259dbiri a\u00e7araq kitab haqq\u0131nda m\u0259lumat verib. Bildirilib ki, monoqrafiya Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yaz\u0131l\u0131b v\u0259 n\u0259\u015fr olunub. Kitab AMEA-n\u0131n A.A.Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun Elmi \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131x\u0131b. Monoqrafiyan\u0131n \u201c\u00d6n s\u00f6z\u201d\u00fcn\u00fcn m\u00fc\u0259llifi v\u0259 elmi redaktoru Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, akademik Ramiz Mehdiyevdir.<br>U.\u018fl\u0259kb\u0259rov kitab\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 D\u0130A-da t\u0259dris vasit\u0259si kimi istifad\u0259 olunmas\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011funu deyib.<br>T\u0259qdimat m\u0259rasimind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u0130brahim M\u0259mm\u0259dov bildirib ki, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n r\u0259smi informasiya siyas\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 istifad\u0259 olunan yegan\u0259 psevdoarqumentdir. Bu kitab onlar\u0131n yegan\u0259 arqumentini d\u0259 pu\u00e7 edir. Kitab 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f ilk elmi t\u0259dqiqat, monoqrafiyad\u0131r.<br>Kitab\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin istintaq\u0131n\u0131 aparm\u0131\u015f 120 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox sovet istintaq qrupunun t\u0259hqiqatlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olan 34 cildlik cinay\u0259t i\u015fi oxunub, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Nazirliyi v\u0259 Ba\u015f Prokurorlu\u011funun arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 olunub.<br>Moskvada m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 \u2013 SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259si s\u0259drinin birinci m\u00fcavini Filip Bobkov il\u0259, m\u0259\u015fhur h\u00fcquq\u015f\u00fcnas, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin t\u0259hqiqat\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f Vladimir Kalni\u00e7enko v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259ri, hadis\u0259l\u0259rin \u015fahidl\u0259ri il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131l\u0131b.<br>Kitabda Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri v\u0259 Moskvadak\u0131 imperialist dair\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259si v\u0259 Sov.\u0130KP MK-dak\u0131 antiaz\u0259rbaycan ovqatl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259li il\u0259 t\u0259\u015fkil olundu\u011fu s\u0259n\u0259dl\u0259r v\u0259 ifad\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00fcbut olunur.<br>\u0130.M\u0259mm\u0259dov qeyd edib ki, bu monoqrafiya ingilis v\u0259 rus dill\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunub. Haz\u0131rda is\u0259 t\u00fcrk dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilir. Eyni zamanda, kitab\u0131n erm\u0259ni dilin\u0259 d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259si v\u0259 elektron formatda yay\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Art\u0131q h\u0259r bir dild\u0259 1000 n\u00fcsx\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin x\u0259tti il\u0259 300-400 n\u00fcsx\u0259 h\u0259m rus, h\u0259m ingilis dill\u0259rind\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki s\u0259firlikl\u0259rimiz\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara g\u00f6nd\u0259rilib. Avropa Az\u0259rbaycan C\u0259miyy\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 is\u0259 kitablar Avropan\u0131n m\u0259rk\u0259zi kitabxanalar\u0131na t\u0259qdim olunub. \u018fsas m\u0259qs\u0259d s\u00fcbut etm\u0259kdir ki, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 dinc insanlara qar\u015f\u0131 bu zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r erm\u0259nil\u0259r olub. Bu kitabda yer alan d\u0259lill\u0259rd\u0259n bir \u00e7ox m\u0259qamlar ortaya \u00e7\u0131xd\u0131 ki, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 hiss\u0259-hiss\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k planlar\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi. Bu hadis\u0259l\u0259r Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycandan ayr\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min haz\u0131rlama\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi.<br>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 ba\u015f prokurorunun birinci m\u00fcavini R\u00fcst\u0259m Usubov kitab\u0131n 1988-ci il fevral\u0131n 28-d\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rin gedi\u015finin, tarixi k\u00f6kl\u0259rinin, s\u0259b\u0259bl\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik oldu\u011funu deyib.<br>R.Usubov qeyd edib ki, erm\u0259nil\u0259r d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 hadis\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 aldatmaqdan \u0259l \u00e7\u0259kmirl\u0259r. Onlar h\u0259min hadis\u0259l\u0259rin \u0259sl mahiyy\u0259tini gizl\u0259d\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan xalq\u0131 haqq\u0131nda \u201cv\u0259h\u015fi\u201d obraz\u0131 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259ni edirl\u0259r. Halbuki Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fczl\u0259rl\u0259 erm\u0259ninin h\u0259yat\u0131 xilas edilib. H\u0259min erm\u0259nil\u0259r \u00f6zl\u0259ri sonralar d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n xilas edildikl\u0259rini bildirmi\u015fdil\u0259r.<br>Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015f istintaq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 prosesl\u0259ri zaman\u0131 bu hadis\u0259l\u0259rin \u0259sl g\u00fcnahkarlar\u0131 m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmay\u0131b. Vaxtil\u0259 hadis\u0259l\u0259rin istintaq\u0131 q\u0259r\u0259zli v\u0259 siyasi sifari\u015f \u0259sas\u0131nda apar\u0131l\u0131b. Bel\u0259 ki, \u0259sl cinay\u0259tkarlar m\u0259suliyy\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131b, hadis\u0259l\u0259rin \u0259sl mahiyy\u0259ti a\u00e7\u0131lmay\u0131b, cinay\u0259tin b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib. Bu hadis\u0259nin \u0259sl t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131b, onlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259yib, cinay\u0259tin ba\u015fverm\u0259 s\u0259b\u0259bi ara\u015fd\u0131r\u0131lmay\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin yenid\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti yaran\u0131b. Haz\u0131rda apar\u0131lan istintaq\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di d\u0259 Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar erm\u0259ni yalanlar\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq, toplanm\u0131\u015f s\u00fcbutlarla hadis\u0259nin \u0259sl mahiyy\u0259tini a\u00e7maq, m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r cinay\u0259tin b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<br>AMEA-n\u0131n A.A.Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun direktoru Yaqub Mahmudov, D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n dosenti El\u00e7in \u018fhm\u0259dov v\u0259 dig\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nl\u0259r erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131, t\u0259cav\u00fczkarl\u0131q v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tini tarixi faktlarla i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-2 wp-block-gallery-1 wp-block-gallery columns-2 is-cropped\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img width=\"1024\" height=\"681\" src=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-1024x681.jpg\" alt=\"\" data-id=\"12981\" data-full-url=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-scaled.jpg\" data-link=\"https:\/\/dia.edu.az\/?attachment_id=12981\" class=\"wp-image-12981\" srcset=\"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-1024x681.jpg 1024w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-300x199.jpg 300w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-1536x1021.jpg 1536w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-2048x1362.jpg 2048w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-16x12.jpg 16w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-150x100.jpg 150w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/kitab-1-300x199@2x.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img width=\"640\" height=\"426\" src=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/KITAB1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"12982\" data-full-url=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/KITAB1.jpg\" data-link=\"https:\/\/dia.edu.az\/?attachment_id=12982\" class=\"wp-image-12982\" srcset=\"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/KITAB1.jpg 640w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/KITAB1-300x200.jpg 300w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/KITAB1-16x12.jpg 16w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/KITAB1-150x100.jpg 150w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/KITAB1-300x200@2x.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 Sumqay\u0131t t\u0259xribat\u0131. Qriqoryan\u0131n i\u015fi\u201d adl\u0131 monoqrafiyas\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131Fev 25 , 2015 &#8211; 03:22 Fevral\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131nda (D\u0130A) Az\u0259rbaycan Televiziya v\u0259 Radio Verili\u015fl\u0259ri\u201d Qapal\u0131 S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin (QSC) s\u0259dr m\u00fcavini, tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist \u0130brahim M\u0259mm\u0259dovun \u201cAz\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 Sumqay\u0131t t\u0259xribat\u0131. Qriqoryan\u0131n i\u015fi\u201d adl\u0131 monoqrafiyas\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilib.Akademiyan\u0131n rektoru, akademik Urxan \u018fl\u0259kb\u0259rov t\u0259dbiri a\u00e7araq [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":12981,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[137],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12980"}],"collection":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12980"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12980\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}