{"id":12052,"date":"2018-04-10T00:34:00","date_gmt":"2018-04-09T21:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dia.edu.az\/?p=12052"},"modified":"2021-03-15T00:36:37","modified_gmt":"2021-03-14T21:36:37","slug":"bakida-erm%c9%99nicilik-muasir-dovrun-boyuk-problemi-kimi-kitabinin-t%c9%99qdimati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/arxivl\u0259r\/12052","title":{"rendered":"Bak\u0131da \u201cErm\u0259ni\u00e7ilik m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn b\u00f6y\u00fck problemi kimi\u201d kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bak\u0131da \u201cErm\u0259ni\u00e7ilik m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn b\u00f6y\u00fck problemi kimi\u201d kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131<\/strong><br><em>Apr 10 , 2018 &#8211; 10:01<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Aprelin 10-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131nda professor Ayg\u00fcn \u018fttar\u0131n \u201cErm\u0259ni\u00e7ilik m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn b\u00f6y\u00fck problemi kimi\u201d kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 olub.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dbird\u0259 D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n rektoru, akademik Urxan \u018fl\u0259kb\u0259rov kitab\u0131n Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulay\u0131b. O, A.\u018fttar\u0131n Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda rolunu y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirib, onun f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131za \u00f6rn\u0259k oldu\u011funu deyib.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitab haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat ver\u0259n D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n professoru, siyasi elml\u0259r doktoru El\u00e7in \u018fhm\u0259dov bildirib ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 yenic\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f n\u0259\u015frin \u201cGiri\u015f\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llif erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259sinin tarixin\u0259 geni\u015f n\u0259z\u0259r sal\u0131b. \u018fs\u0259rin 1630-1750-ci ill\u0259rd\u0259 kapitalistl\u0259\u015f\u0259n erm\u0259ni\u00e7ilik, 1750-1890-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 siyasil\u0259\u015f\u0259n erm\u0259ni\u00e7ilik, 1890-1918-ci ill\u0259rd\u0259 terorristl\u0259\u015f\u0259n erm\u0259ni\u00e7ilik, 1918-1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 qloballa\u015fan erm\u0259ni\u00e7ilik b\u00f6lm\u0259l\u0259rind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r sistemli v\u0259 kompleks \u015f\u0259kild\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259hlil edilir. \u018fs\u0259rd\u0259 qeyd olunur ki, erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri XIX \u0259srin sonlar\u0131nda &#8211; 1885-ci ild\u0259 Marseld\u0259 \u201cArmenakan\u201d, 1887-ci ild\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 \u201cQn\u00e7aq\u201d, 1890-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 Tiflisd\u0259 \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d partiyalar\u0131n\u0131 yarad\u0131blar. X\u00fcsusil\u0259 elmi \u0259s\u0259rd\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Anadolu b\u00f6lg\u0259sind\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r, onlar\u0131n Az\u0259rbaycanda v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlar\u0131, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 deportasiya edilm\u0259l\u0259ri, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 davam etdiril\u0259n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti geni\u015f t\u0259dqiq olunur. \u018fs\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, 1918-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, y\u0259ni, mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 bilavasit\u0259 Stepan \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 erm\u0259ni-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini g\u0259mil\u0259rd\u0259n yayl\u0131m at\u0259\u015fin\u0259 tutublar. Bunun ard\u0131nca is\u0259 silahl\u0131 da\u015fnaklar az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n evl\u0259rin\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k amans\u0131z q\u0259tll\u0259r t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. Mart\u0131n 31-d\u0259 v\u0259 aprelin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar k\u00fctl\u0259vi xarakter al\u0131b. Minl\u0259rl\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 yaln\u0131z milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hv edilib. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Bak\u0131da 12 min dinc az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetiribl\u0259r. Bu qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 insanlar evl\u0259rind\u0259 diri-diri yand\u0131r\u0131l\u0131b, el\u0259c\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259 amans\u0131zl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n kitabla tan\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mini vur\u011fulayan \u201cKaspi\u201d M\u0259tbuat v\u0259 T\u0259hsil M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri, \u201cKaspi\u201d q\u0259zetinin t\u0259sis\u00e7isi Sona V\u0259liyeva diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, n\u0259\u015fr x\u00fcsusil\u0259 g\u0259ncl\u0259rimizin milli yadda\u015f\u0131n\u0131n oyanmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. O deyib ki, \u0259s\u0259rin \u201c\u0130thaf\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 2017-ci il iyunun 4-d\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n F\u00fczuli rayonunun Alxanl\u0131 k\u0259ndini at\u0259\u015f\u0259 tutmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin &#8211; Sahib\u0259 Allahverdiyeva v\u0259 onun 2 ya\u015fl\u0131 n\u0259v\u0259si Z\u0259hra Quliyevan\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si, S\u0259rvinaz Quliyevan\u0131n is\u0259 yaralanmas\u0131 faktlar\u0131 vur\u011fulan\u0131b. N\u0259\u015frd\u0259, h\u0259m\u00e7inin Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si, erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri mart soyq\u0131r\u0131m\u0131, habel\u0259 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar faci\u0259si v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259b v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131 hadis\u0259l\u0259r kimi t\u0259hlil olunub. M\u00fc\u0259llif saxta \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d iddias\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 \u201cerm\u0259ni\u00e7ilik\u201d missiyas\u0131n\u0131n s\u00fclhsev\u0259r d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 oldu\u011funu tarixi faktlar v\u0259 m\u0259ntiqi m\u00fclahiz\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Milli M\u0259clisin deputat\u0131, D\u0130A-n\u0131n Siyasi Ara\u015fd\u0131rmalar \u0130nstitutunun m\u00fcdiri, professor Elman N\u0259sirov, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin jurnalistika fak\u00fclt\u0259sinin kafedra m\u00fcdiri, professor Cahangir M\u0259mm\u0259dli, deputatlar Tahir Mirki\u015fili, Mahir Abbaszad\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda Bilik Fondunun sektor m\u00fcdiri Hac\u0131 Abdulla diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131blar ki, \u0259s\u0259r elmi ictimaiyy\u0259t v\u0259 geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259y\u0259rli siyasi-tarixi m\u0259nb\u0259dir. N\u0259\u015fr, h\u0259m\u00e7inin saxta \u201cerm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si\u201dnin T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r m\u00f6vzusunda m\u0259qal\u0259 v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, erm\u0259ni din xadiml\u0259ri v\u0259 mill\u0259t\u00e7i dair\u0259l\u0259rind\u0259n qaynaqlanaraq ortaya at\u0131lan \u0259sass\u0131z iddialara qar\u015f\u0131 verilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan d\u0259y\u0259rli elmi v\u0259saitdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd edilib ki, m\u00fc\u0259llif erm\u0259ni t\u0259dqiqat\u00e7\u0131ya istinadla 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f 575 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n 565 mininin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 do\u011fma torpa\u011f\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b. Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llif Z.Korkodyan \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cSovet Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n \u0259halisi 1831-1931\u201d kitab\u0131nda bu r\u0259q\u0259mi t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k yaz\u0131r ki, \u201c1920-ci ild\u0259 sovet h\u00f6kum\u0259tind\u0259 da\u015fnaklardan c\u0259mi 10 min n\u0259f\u0259rd\u0259n bir q\u0259d\u0259r art\u0131q t\u00fcrk (az\u0259rbaycanl\u0131) \u0259hali qal\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259, \u0259s\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r 1920-ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra torpaqlar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan SSR-\u0259 daxil etm\u0259y\u0259 nail oldular. Bununla da, Nax\u00e7\u0131van Az\u0259rbaycandan ayr\u0131ld\u0131 v\u0259 quru \u0259laq\u0259l\u0259ri k\u0259sildi. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 is\u0259 erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistana verilmi\u015f Z\u0259ng\u0259zurda v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259 tarix\u0259n ya\u015fam\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiya edilm\u0259si siyas\u0259tini daha da geni\u015fl\u0259ndirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n qeyd edir ki, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, 1947-ci il dekabr\u0131n 23-d\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin \u201cErm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7u v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 onun \u0259traf rayonlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 deportasiya olunmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 150 min\u0259 yax\u0131n soyda\u015f\u0131m\u0131z zorak\u0131l\u0131qla Az\u0259rbaycan\u0131n aran rayonlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ayg\u00fcn \u018fttar erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri cinay\u0259tl\u0259rin geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na bu kitab\u0131n t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmidvar oldu\u011funu bildirib, n\u0259\u015frin t\u0259qdimat\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilin\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 edib.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-2 wp-block-gallery-1 wp-block-gallery columns-2 is-cropped\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img width=\"640\" height=\"410\" src=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3103.jpg\" alt=\"\" data-id=\"12054\" data-full-url=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3103.jpg\" data-link=\"https:\/\/dia.edu.az\/?attachment_id=12054\" class=\"wp-image-12054\" srcset=\"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3103.jpg 640w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3103-300x192.jpg 300w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3103-16x10.jpg 16w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3103-300x192@2x.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img width=\"275\" height=\"425\" src=\"https:\/\/dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/31.03.jpg\" alt=\"\" data-id=\"12053\" data-link=\"https:\/\/dia.edu.az\/?attachment_id=12053\" class=\"wp-image-12053\" srcset=\"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/31.03.jpg 275w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/31.03-194x300.jpg 194w, https:\/\/legacy.dia.edu.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/31.03-8x12.jpg 8w\" sizes=\"(max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131da \u201cErm\u0259ni\u00e7ilik m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn b\u00f6y\u00fck problemi kimi\u201d kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131Apr 10 , 2018 &#8211; 10:01 Aprelin 10-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131nda professor Ayg\u00fcn \u018fttar\u0131n \u201cErm\u0259ni\u00e7ilik m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn b\u00f6y\u00fck problemi kimi\u201d kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 olub. T\u0259dbird\u0259 D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n rektoru, akademik Urxan \u018fl\u0259kb\u0259rov kitab\u0131n Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulay\u0131b. O, A.\u018fttar\u0131n Az\u0259rbaycan [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":12053,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[137],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12052"}],"collection":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12052"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12052\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}