{"id":27533,"date":"2025-10-03T20:06:37","date_gmt":"2025-10-03T16:06:37","guid":{"rendered":"https:\/\/dia.edu.az\/?p=27533"},"modified":"2025-10-06T15:52:27","modified_gmt":"2025-10-06T11:52:27","slug":"beyn%c9%99lxalq-munasib%c9%99tl%c9%99r-tarixi-adli-5-cildlik-d%c9%99rslik-kitabinin-t%c9%99qdimati-bas-tutmusdur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/legacy.dia.edu.az\/en\/arxivl\u0259r\/27533","title":{"rendered":"“Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixi” adl\u0131 5 cildlik d\u0259rslik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131 ba\u015f tutmu\u015fdur."},"content":{"rendered":"
Bu h\u0259ft\u0259 D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n B\u00f6y\u00fck akt\nzal\u0131nda dosent \u00c7ingiz M\u0259mm\u0259dovun m\u00fc\u0259llifi\noldu\u011fu “Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixi” adl\u0131 5 cildlik kitab\u0131n t\u0259qdimat\u0131\nba\u015f tutmu\u015fdur. T\u0259dbiri giri\u015f s\u00f6z\u00fc il\u0259 a\u00e7an Tarix kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri F.\u018fhm\u0259dova\n\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda d\u0259rslik haqda geni\u015f m\u0259lumat vermi\u015f, \u0259h\u0259miyy\u0259tini diqq\u0259t\u0259\n\u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r: Be\u015f cildlik Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixinin birinci cildi\nVestfal sistemi (1648- 1815-ci ill\u0259r) adlan\u0131r. \nD\u0259rsliyin birinci cildi Vestfal sisteminin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259n Vyana\nkonfrans\u0131na q\u0259d\u0259r beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixinin \u0259sas hadis\u0259 v\u0259 probleml\u0259rini\n\u0259hat\u0259 edir. Burada eyni zamanda, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yeni d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259\nv\u0259 qov\u015fa\u011f\u0131nda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015f bir s\u0131ra \u0259n\u0259n\u0259\nv\u0259 qanunauy\u011funluqlar\u0131n q\u0131sa \u015f\u0259rhi d\u0259\nverilir. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixinin ikinci cildi\nVyana sistemin\u0259 (1815-1918) h\u0259sr olunubdur. D\u0259rsliyin bu cildi Vyana sisteminin\nt\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259n Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonuna q\u0259d\u0259r olan beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\ntarixinin \u0259sas hadis\u0259 v\u0259 probleml\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. Onlar\u0131n beyn\u0259lxalq nizama\nxas olan \u00fcmumi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 yerli v\u0259 tarixi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri\nayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Beyn\u0259lxalq\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixi d\u0259rsliyinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc cildi Versal\u2013Va\u015finqton sistemini\n(1919-1945-ci ill\u0259r) \u0259hat\u0259 edir. D\u0259rsliyin bu cildi iki d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si aras\u0131nda olan d\u00f6vrd\u0259 v\u0259\n\u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259\nxarici siyas\u0259t tarixin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir. D\u0259rsliyin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc cildind\u0259 Az\u0259rbaycan\nXalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 statusu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 xarici\nsiyas\u0259t f\u0259aliyy\u0259tinin \u015f\u0259rhin\u0259 x\u00fcsusi yer verilibdir. 1920-ci ilin aprelind\u0259, Az\u0259rbaycan\nXalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini \u0259v\u0259z etmi\u015f Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131n\u0131n formal m\u00fcst\u0259qilliyinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si v\u0259\nxarici siyas\u0259t f\u0259aliyy\u0259tinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \nm\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri diqq\u0259t\u0259 \u00e7\u0259kilir. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixi d\u0259rsliyinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\ncildi Yalta-Potsdam sistemind\u0259 (1945\u20141991-ci ill\u0259r) ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259\nehtiva edir. D\u0259rsliyin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc cildind\u0259 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131ndan\nba\u015flayaraq, d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131n ikiq\u00fctbl\u00fc\nsisteminin da\u011f\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r olan d\u00f6vrd\u0259\nd\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n ictimai-siyasi prosesl\u0259ri, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixinin \u0259sas\nhadis\u0259l\u0259ri v\u0259 probleml\u0259ri ard\u0131c\u0131l olaraq\nizl\u0259nilmi\u015fdir. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixinin be\u015finci cildi\nm\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn yeni d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131 –1991\u20142024-c\u00fc ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. D\u0259rsliyin\nbu cildi 1991-ci ild\u0259n \u2013 2024-c\u00fc il\u0259\nkimi d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n ictimai-siyasi prosesl\u0259r ard\u0131c\u0131l olaraq \u015f\u0259rh edilmi\u015fdir. D\u0259rsliyin be\u015finci cildind\u0259 \u201cM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\nRespublikas\u0131\u201cn\u0131n beyn\u0259lxalq birlikd\u0259 olan yeri v\u0259 xarici siyas\u0259t f\u0259aliyy\u0259ti\ngeni\u015f v\u0259 \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259rh olunmu\u015fdur”. T\u0259dbird\u0259 D\u0130A-n\u0131n\nprofessorlar\u0131 F.M\u0259mm\u0259dov, H.M\u0259mm\u0259dova, \nD\u0130A-n\u0131n Elmi katibi dosent S.\u018fliyev, BDU-nun professorlar\u0131 L.Qas\u0131mova,\nA.M\u0259mm\u0259dova, D\u0130A-n\u0131n dosentl\u0259ri A.S\u0259f\u0259rova, \u0130.\u00d6m\u0259rova, S.Budaqova \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k\nd\u0259rsliyin \u0259h\u0259miyy\u0259ti, m\u00fc\u0259llif \u00c7.M\u0259mm\u0259dovun elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda\ngeni\u015f b\u0259hs etmi\u015fl\u0259r. T\u0259dbird\u0259 D\u0130A- n\u0131n professor-m\u00fc\u0259llim hey\u0259ti, Beyn\u0259lxalq\nm\u00fcnasib\u0259tl\u0259r ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alan 1v\u0259 2-ci kurs t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri, qonaqlar\ni\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r. Sonda “Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixi” d\u0259rsliyinin\nm\u00fc\u0259llifi dosent \u00c7ingiz M\u0259mm\u0259dov \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc\nbildirmi\u015fdir. <\/span><\/p> <\/span><\/p> \n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n<\/p> <\/span><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t